CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI – Khi những câu chuyện đời tìm thấy nhau trên trang sách
Có những cuốn sách không cần những câu chuyện quá lớn lao. Chỉ vài phận người, vài cuộc gặp, một chút yêu thương và những mất mát đủ để người đọc bắt gặp chính mình. “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI” của Trần Minh Cường là một tập truyện như thế – lặng lẽ kể về những con người đi qua cuộc đời nhau, để lại những khoảng trống không dễ gọi tên.
Văn chương đôi khi bắt đầu từ một điều rất nhỏ: một ánh mắt, một cuộc gặp tình cờ, một lời hứa, một chuyến đi hay một ký ức tưởng đã ngủ quên. Với “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI”, Trần Minh Cường không tìm kiếm những điều quá xa xôi. Anh nhìn vào đời sống, nhặt lấy những câu chuyện nằm khuất sau những con người bình thường rồi đưa chúng lên trang giấy.
Từ đó, một thế giới nhân vật hiện ra với đủ những cung bậc của đời sống. Có người đi qua tình yêu nhưng không giữ được tình yêu. Có người dành cả đời để chờ một điều tưởng như rất gần nhưng cuối cùng lại hóa xa xôi. Có người mạnh mẽ trước những biến cố nhưng bất lực trước ký ức của chính mình.
Đó là những con người không hoàn hảo. Và chính vì không hoàn hảo nên họ gần với đời sống.
Những phận người đứng giữa những ngã rẽ
“Chênh vênh” là một từ đẹp nhưng buồn. Nó không hẳn là tuyệt vọng, cũng chưa phải là bình yên. Đó là khoảng thời gian con người đứng giữa những lựa chọn, giữa ở và đi, giữa nhớ và quên, giữa yêu và buông bỏ.
Trần Minh Cường chọn trạng thái ấy làm điểm tựa để nhìn vào nhân vật.
Những nhân vật trong tập truyện có thể đã từng hạnh phúc, từng hy vọng, từng tin rằng mình sẽ có một cuộc đời khác. Nhưng rồi những biến động của cuộc sống khiến họ phải đối diện với những điều không thể cưỡng lại.
Có những cuộc tình không kết thúc vì hết yêu. Có những người rời nhau không phải vì phản bội, mà bởi hoàn cảnh. Có những lời hứa được nói ra bằng tất cả chân thành nhưng cuối cùng vẫn không thể thực hiện.
Ở đó, nỗi buồn không được đẩy lên thành bi kịch. Nó hiện diện vừa đủ, giống như một vệt mưa trên cửa kính: không quá ồn ào nhưng đủ khiến người ta ngồi lại và nghĩ về một điều gì đó.
Một Trần Minh Cường khác trong văn chương
Nếu độc giả từng biết Trần Minh Cường qua những hoạt động nghệ thuật, qua công việc đạo diễn, biên tập hay âm nhạc, thì khi bước vào “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI”, có thể sẽ bắt gặp một Trần Minh Cường khác.
Không có sân khấu, không có ánh đèn, không có những khuôn hình chuyển động; thay vào đó là những con người đứng yên trên trang giấy để kể câu chuyện của mình.
Kinh nghiệm của một người làm nghệ thuật được chuyển hóa thành khả năng quan sát. Tác giả không chỉ nhìn vào sự việc mà chú ý đến những gì nằm phía sau sự việc: một thái độ, một khoảng im lặng, một ánh nhìn, một quyết định tưởng nhỏ nhưng có thể thay đổi cả cuộc đời nhân vật.
Có lẽ vì thế, những câu chuyện trong tập truyện không đơn thuần là những câu chuyện được “nghĩ ra”. Chúng mang cảm giác của những điều đã từng được nhìn thấy, nghe thấy hoặc cảm nhận đâu đó trong những hành trình mà tác giả đã đi qua.
Không kể thay người đọc
Một điểm đáng chú ý trong cách viết của Trần Minh Cường là anh không cố giải thích mọi thứ.
Tác giả kể câu chuyện, đặt nhân vật vào hoàn cảnh, rồi để họ tự lựa chọn. Người đọc không bị dẫn dắt phải thương ai, trách ai hay đứng về phía nào. Mỗi người có thể nhìn một nhân vật bằng một cách khác nhau.
Đó cũng là cách văn chương tạo nên đối thoại.
Bởi trong cuộc sống, không phải mọi chuyện đều có đúng – sai rạch ròi. Một người có thể đúng với lựa chọn của mình nhưng lại trở thành nỗi đau của một người khác. Một cuộc chia tay có thể là mất mát đối với người này nhưng lại là sự giải thoát đối với người kia.
Trần Minh Cường dường như không muốn làm thay phần suy ngẫm ấy của độc giả.
Anh chỉ kể.
Và để người đọc tự thương.
Tình người sau những mất mát
Điều đáng quý trong “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI” là dù viết về nhiều nỗi buồn, tập truyện không hoàn toàn chìm trong bóng tối.
Bởi phía sau mỗi mất mát vẫn có tình người.
Đó có thể là một người ở lại khi người khác đã bỏ đi. Là một sự tha thứ không được nói thành lời. Là một bàn tay chìa ra đúng lúc. Hoặc đơn giản là sự thấu hiểu giữa hai con người từng chịu những tổn thương khác nhau.
Trần Minh Cường không tô hồng cuộc sống. Anh nhìn thấy những vết nứt, những khoảng trống và những điều không trọn vẹn. Nhưng chính từ những điều ấy, vẻ đẹp của con người lại hiện lên rõ hơn.
Bởi đôi khi, người ta chỉ thực sự hiểu giá trị của yêu thương sau khi đã từng mất đi một điều gì đó.
Những câu chuyện để đọc chậm
Giữa thời đại mà người ta có thể lướt qua hàng trăm thông tin chỉ trong vài phút, một tập truyện ngắn có lẽ cần một cách đọc khác.
Không nhất thiết phải đọc thật nhanh.
Có thể đọc một truyện, rồi gấp sách lại.
Để một nhân vật ở lại trong suy nghĩ.
Để một câu chuyện tiếp tục trong trí tưởng tượng.
Để người đọc tự hỏi: Nếu là mình, mình sẽ lựa chọn thế nào?
Đó cũng là lúc “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI” vượt ra khỏi phạm vi của một tập truyện. Những nhân vật của Trần Minh Cường không còn chỉ thuộc về tác giả. Họ bước vào ký ức của người đọc, đôi khi mang theo một câu chuyện rất riêng mà mỗi người từng trải qua.
Khi văn chương là một cuộc trở về
Đọc “CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI”, có thể nhận ra phía sau những câu chuyện về con người còn là một cuộc trở về của chính tác giả với những trải nghiệm đã tích lũy trong hành trình làm nghệ thuật.
Trần Minh Cường bước vào văn chương không phải để chứng minh mình có thể viết, mà dường như để kể những điều đã tích tụ đủ lâu trong lòng.
Những câu chuyện ấy có thể bắt đầu từ một người đã gặp, một vùng đất từng đi qua, một câu chuyện nghe được hay một cảm xúc bất chợt xuất hiện trong đời sống. Nhưng khi được đặt lên trang giấy, chúng trở thành những câu chuyện có khả năng tìm đến nhiều người khác.
Và đó là lúc một tác phẩm thực sự có đời sống riêng.
“CHÊNH VÊNH NHỮNG PHẬN NGƯỜI” không hứa mang đến cho người đọc một thế giới toàn những điều đẹp đẽ. Ngược lại, cuốn sách nhìn thẳng vào những khoảng tối của thân phận: những cuộc tình dang dở, những lựa chọn khó khăn, những người đến rồi đi, những ký ức không dễ xóa nhòa.
Nhưng sau tất cả, điều còn lại không chỉ là nỗi buồn.
Đó là sự đồng cảm.
Bởi có thể một ngày nào đó, giữa một thành phố đông người, giữa một chuyến xe, một quán cà phê hay trong một căn phòng rất yên, chúng ta bất chợt nhận ra mình cũng từng là một trong những “phận người chênh vênh” ấy.
Và khi ấy, một trang sách của Trần Minh Cường có thể không trả lời được câu hỏi chúng ta đang tìm kiếm.
Nhưng ít nhất, nó khiến ta hiểu rằng: trên hành trình của đời người, không ai thực sự đi qua những mất mát một mình.
