ĐẠO DIỄN LÊ NGỌC TƯỞNG VÀ GÓC NHÌN VỀ “NGẪM – CƯỜI”: KHI TIẾNG CƯỜI TRỞ THÀNH MỘT NGÔN NGỮ VĂN HÓA

ĐẠO DIỄN LÊ NGỌC TƯỞNG VÀ GÓC NHÌN VỀ “NGẪM – CƯỜI”: KHI TIẾNG CƯỜI TRỞ THÀNH MỘT NGÔN NGỮ VĂN HÓA

Sự xuất hiện của đạo diễn – diễn viên Lê Ngọc Tưởng tại buổi ra mắt tập truyện trào phúng Ngẫm – Cười của tác giả Trần Minh Cường đã mang đến nhiều trao đổi thú vị về vai trò của tiếng cười trong đời sống nghệ thuật và văn hóa Việt Nam đương đại.

Là người hoạt động nhiều năm trong lĩnh vực sân khấu, phim ảnh và giảng dạy nghệ thuật, Lê Ngọc Tưởng cho rằng tiếng cười chưa bao giờ chỉ đơn thuần để giải trí. Với anh, những tác phẩm trào phúng có chiều sâu luôn mang trong mình khả năng phản biện xã hội rất đặc biệt—một kiểu phản biện không tạo đối đầu nhưng vẫn khiến con người phải suy nghĩ.

Buổi giao lưu quanh Ngẫm – Cười diễn ra trong không khí nhẹ nhàng nhưng giàu tính đối thoại. Nhiều khách mời nhận định tập sách của Trần Minh Cường không lựa chọn cách phê phán gay gắt hay cực đoan, mà đi theo tinh thần “nói nhẹ để thấm sâu”, rất gần với truyền thống văn hóa Việt Nam.

Theo đó, Ngẫm – Cười được nhìn nhận như một hình thức phản biện mềm—một kiểu góp ý xã hội thông qua tiếng cười tiết chế và giàu tính nhân văn. Trong các câu chuyện của mình, Trần Minh Cường không trực tiếp lên án cá nhân cụ thể, mà xây dựng những tình huống mang tính điển hình để người đọc tự nhận ra nghịch lý của đời sống.

Chính sự mềm mại ấy tạo nên khả năng tiếp nhận rộng rãi cho tác phẩm. Trong một xã hội vốn coi trọng hòa khí và thể diện, tiếng cười trở thành “lớp đệm văn hóa” giúp thông điệp phản biện không bị khước từ ngay từ đầu.

Đạo diễn Lê Ngọc Tưởng chia sẻ rằng anh đặc biệt thích cách Ngẫm – Cười giữ được sự tử tế trong phê phán. “Có những tác phẩm châm biếm khiến người ta cảm thấy bị tấn công, còn ở đây, người đọc có cảm giác đang được nhắc nhở hơn là bị kết án,” anh nói.

Từ góc nhìn văn hóa Á Đông, điều này gợi nhớ đến nghệ thuật “nói vòng” vốn quen thuộc trong đời sống giao tiếp Việt Nam. Không phải né tránh sự thật, mà là lựa chọn một cách diễn đạt để người nghe có thể tiếp tục đối thoại thay vì khép lại vì tự ái hay phản ứng phòng vệ.

Trong Ngẫm – Cười, nhiều truyện khép lại bằng những cú chuyển ý nhẹ nhưng ám ảnh. Người đọc bật cười trước sự tréo ngoe của tình huống, rồi sau đó mới nhận ra đằng sau tiếng cười là những câu hỏi về đạo đức, ứng xử và trách nhiệm cộng đồng.

Một điểm đáng chú ý khác được nhắc đến trong buổi ra mắt là tinh thần tự phản biện của tác phẩm. Trần Minh Cường không đặt mình ở vị trí đứng ngoài để phán xét xã hội, mà đứng trong đời sống để cùng soi lại những thói quen, nghịch lý và tâm lý phổ biến của cộng đồng.

Chính vì vậy, Ngẫm – Cười không dựng nên ranh giới “đúng – sai” một cách cực đoan, mà mở ra khả năng tự điều chỉnh bằng nhận thức và sự đồng cảm.

Nhiều độc giả trẻ tham dự chương trình cho biết họ tìm thấy ở tập sách cảm giác gần gũi bởi tiếng cười trong tác phẩm không cay nghiệt, cũng không cố tạo scandal hay gây sốc. Thay vào đó là kiểu hài hước đời thường, thâm thúy và có chiều sâu suy ngẫm.

Sự tham dự của đạo diễn Lê Ngọc Tưởng cũng cho thấy sự giao thoa thú vị giữa sân khấu và văn chương trào phúng. Dù ở loại hình nào, tiếng cười vẫn luôn là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để nghệ thuật chạm vào đời sống con người.

Với Ngẫm – Cười, tác giả Trần Minh Cường dường như không cố gắng chiến thắng ai trong tranh luận. Điều anh hướng tới là giữ cho đối thoại còn tiếp tục—để con người vẫn còn khả năng lắng nghe nhau sau mỗi tiếng cười.