NGHỆ SĨ HỮU NGHĨA VÀ “NGẪM – CƯỜI”: KHI NHỮNG CÂU CHUYỆN TRÀO PHÚNG GỢI MỞ KHẢ NĂNG BƯỚC LÊN SÂN KHẤU
NGHỆ SĨ HỮU NGHĨA VÀ “NGẪM – CƯỜI”: KHI NHỮNG CÂU CHUYỆN TRÀO PHÚNG GỢI MỞ KHẢ NĂNG BƯỚC LÊN SÂN KHẤU
Buổi ra mắt tập truyện trào phúng Ngẫm – Cười của tác giả Trần Minh Cường có sự tham dự của đông đảo văn nghệ sĩ, bạn đọc và những người yêu văn chương. Trong số đó, sự xuất hiện của diễn viên – đạo diễn Hữu Nghĩa mang đến một dấu ấn đặc biệt, bởi anh là nghệ sĩ đã nhiều năm gắn bó với sân khấu kịch và nghệ thuật hài Việt Nam.
Không ồn ào hay phát biểu theo kiểu diễn thuyết, Hữu Nghĩa chọn cách lặng lẽ theo dõi không khí buổi giao lưu, lắng nghe những câu chuyện phía sau quá trình hình thành Ngẫm – Cười. Với người nghệ sĩ từng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của sân khấu, điều khiến anh chú ý nằm ở chất đời sống rất rõ trong các truyện ngắn của Trần Minh Cường.
Theo cảm nhận của Hữu Nghĩa, Ngẫm – Cười không đi theo kiểu tạo tiếng cười dễ dãi, mà sử dụng tiếng cười như một hình thức phản chiếu xã hội. Những mâu thuẫn nhỏ, những nghịch lý quen thuộc hay các lát cắt đời thường trong sách đều được đặt vào tình huống vừa hài hước vừa gợi suy nghĩ.
Ở góc nhìn tiếp nhận học, đây cũng chính là điểm làm nên sức sống riêng của tác phẩm. Ngẫm – Cười không khép kín ý nghĩa bằng những lời kết luận có sẵn. Trần Minh Cường chủ động để lại khoảng trống để người đọc tự đối thoại với câu chuyện, tự liên hệ với đời sống cá nhân và hoàn tất phần ý nghĩa còn lại.
Chính sự “mở” ấy khiến mỗi độc giả bước vào tác phẩm bằng một trải nghiệm khác nhau. Có người đọc để giải trí, có người đọc để tìm thấy một lát cắt xã hội, có người lại nhận ra chính mình trong những nhân vật tưởng chừng rất xa lạ. Tiếng cười vì thế không còn đơn thuần là phản ứng cảm xúc, mà trở thành một quá trình nhận thức.
Với kinh nghiệm nhiều năm làm sân khấu, Hữu Nghĩa đặc biệt quan tâm đến tính kịch trong các truyện ngắn của tập sách. Anh cho rằng nhiều câu chuyện trong Ngẫm – Cười hoàn toàn có thể chuyển thể thành các tiểu phẩm sân khấu hoặc kịch ngắn đời sống để phục vụ công chúng.
Điều tạo nên khả năng ấy nằm ở cách xây dựng tình huống rất gần với nhịp sống hiện đại: nhân vật ít nhưng rõ nét, đối thoại ngắn gọn, mâu thuẫn được đẩy lên vừa đủ và kết thúc luôn để lại dư âm. Đó cũng là tinh thần mà sân khấu đương đại đang cần – những câu chuyện không chỉ giúp khán giả cười, mà còn khiến họ suy nghĩ khi bước ra khỏi rạp.
Trong tiến trình tiếp nhận tác phẩm, Trần Minh Cường không đóng vai người áp đặt tư tưởng, mà giống một người tạo ra “tình huống nhận thức”. Anh để độc giả tự bước tiếp bằng trải nghiệm riêng của họ. Đây là điều không dễ trong văn học trào phúng, bởi chỉ cần quá tay, tác phẩm sẽ trở nên giáo điều hoặc cực đoan.
Sự tiết chế ấy khiến Ngẫm – Cười giữ được chất nhẹ nhàng nhưng vẫn có chiều sâu. Và có lẽ cũng chính vì vậy mà người làm sân khấu như Hữu Nghĩa nhìn thấy trong tập sách khả năng chuyển hóa thành ngôn ngữ biểu diễn – nơi tiếng cười có thể chạm trực tiếp vào cảm xúc cộng đồng.
Giữa đời sống hiện đại nhiều áp lực và tốc độ, những tác phẩm biết dùng tiếng cười để mở ra suy tư đang dần trở nên cần thiết hơn. Sự hiện diện của Hữu Nghĩa tại buổi ra mắt Ngẫm – Cười không chỉ cho thấy sự quan tâm của giới sân khấu đối với văn chương trào phúng, mà còn gợi mở khả năng kết nối giữa trang viết và sân khấu đời sống.
Qua tập sách này, Trần Minh Cường tiếp tục theo đuổi lối viết riêng: không đưa ra chân lý, không lên lớp độc giả, mà âm thầm đặt ra những câu hỏi để mỗi người tự tìm lấy câu trả lời sau tiếng cười của chính mình.
