NHÀ THƠ LÊ MINH QUỐC: “NGẪM – CƯỜI” GỢI LẠI TINH THẦN TRÀO PHÚNG ĐANG DẦN VẮNG BÓNG
NHÀ THƠ LÊ MINH QUỐC: “NGẪM – CƯỜI” GỢI LẠI TINH THẦN TRÀO PHÚNG ĐANG DẦN VẮNG BÓNG
Giữa đời sống hiện đại đầy vội vã, nơi tiếng cười đôi khi chỉ còn là phản xạ giải trí thoáng qua trên mạng xã hội, tập truyện trào phúng Ngẫm – Cười của tác giả Trần Minh Cường lại chọn một con đường khác: khiến người đọc cười chậm hơn, nhưng nghĩ lâu hơn. Và chính điều đó đã tạo ấn tượng đặc biệt với nhà thơ Lê Minh Quốc.
Trong buổi giới thiệu tác phẩm, nhà thơ Lê Minh Quốc cho rằng văn học trào phúng Việt Nam nhiều năm qua khá thưa vắng những tác phẩm mới có cá tính riêng. Theo ông, sự xuất hiện của Ngẫm – Cười là một tín hiệu tích cực, bởi tác phẩm đã khơi lại tinh thần phản biện bằng tiếng cười – một truyền thống từng tạo nên dấu ấn riêng trong văn học Việt Nam.
Điều khiến Lê Minh Quốc chú ý trước tiên là cách Trần Minh Cường đặt tên truyện. Những nhan đề như Danh vọng – Vọng danh, Thành công – Công thành, Say nắng – Nắng say hay Nguyện lành – Lành nguyện được ông xem là một kiểu chơi chữ thông minh, vừa tạo cảm giác dí dỏm vừa ẩn chứa sự đảo chiều ý nghĩa. Chỉ bằng vài chữ ngắn gọn, tác giả đã mở ra những nghịch lý quen thuộc của đời sống hôm nay: con người chạy theo danh vọng, thành công hay những mối quan hệ hào nhoáng nhưng cuối cùng lại đánh mất chính mình.
Theo nhà thơ Lê Minh Quốc, cái hay của Ngẫm – Cười nằm ở chỗ tác giả không cố gắng tạo ra tiếng cười ồn ào. Thay vào đó là thứ tiếng cười nhẹ, chậm, nhưng có dư âm. Người đọc có thể bật cười trước một tình huống rất đời thường, rồi sau đó chợt nhận ra phía sau là câu chuyện về sự giả tạo, háo danh, vụ lợi hay những ứng xử méo mó trong xã hội hiện đại.
Ông cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho cách Trần Minh Cường khai thác ngôn ngữ đời sống. Những từ ngữ quen thuộc, những cách nói dân dã được đưa vào truyện không chỉ để tạo chất hài mà còn để phản chiếu tâm lý xã hội. Nhà thơ nhắc đến chi tiết về chữ “chí cốt” như một ví dụ tiêu biểu. Theo ông, tác giả đã dùng chính thứ ngôn ngữ rất quen ấy để lật mở những mối quan hệ tưởng thân tình nhưng lại đầy tính toán và lợi dụng.
Lê Minh Quốc nhận xét rằng Trần Minh Cường là người “có máu hài thường trực”, bởi ngay từ cách quan sát đời sống đã cho thấy sự nhạy bén với những nghịch cảnh, tréo ngoe và phi lý trong xã hội. Tuy nhiên, điều đáng nói là tác giả không cực đoan hay đả kích gay gắt. Tiếng cười trong Ngẫm – Cười vẫn giữ được sự nhẹ nhàng, gần gũi, khiến người đọc dễ tiếp nhận hơn nhưng cũng khó quên hơn.
Theo nhà thơ, trong bối cảnh hôm nay, khi con người dễ bị cuốn vào nhịp sống nhanh và những nội dung giải trí tức thời, một tập truyện biết dừng lại để quan sát con người bằng thái độ hài hước nhưng tỉnh táo là điều đáng quý. Ngẫm – Cười vì thế không chỉ là một tập truyện gây cười, mà còn là một cách đối thoại với xã hội bằng văn chương.
Những chia sẻ của nhà thơ Lê Minh Quốc đã góp thêm một góc nhìn sâu sắc về tập truyện của Trần Minh Cường, đồng thời cho thấy văn học trào phúng vẫn còn chỗ đứng riêng nếu biết chạm vào đời sống bằng sự tinh tế, nhân văn và khả năng khiến người đọc “ngẫm rồi mới cười”.
